Hiperinflacja

Ekstremalną formą inflacji jest hiperinflacja, o której mówimy, gdy ceny rosną bardzo szybko – powyżej 50% rocznie. Czasem wartość hiperinflacji sięga 1000 procent w stosunku rocznym. W takich sytuacjach, na przykład w Rosji w latach 90. czy też w Polsce pod koniec lat 80., ceny przestają być wyznacznikiem rzeczywistej wartości towaru. Często większe transakcje przeprowadza się (zazwyczaj nielegalnie) w walutach obcych; dolarach amerykańskich czy markach niemieckich, ponieważ miejscowy pieniądz jest uważany za bezwartościowy. Największa i najlepiej przeanalizowana przez ekonomistów inflacja miała miejsce w latach 20. XX w. w republice weimarskiej, czyli międzywojennych Niemczech. Między wrześniem a grudniem 1923 roku średni poziom cen podniósł się ponad 50000 razy! Wartość pieniądza spadała tak szybko, że zaczęto wypłacać pobory codziennie. W wielu zakładach wprowadzono przerwy w pracy, by ludzie mogli od razu zrobić zakupy, nim ceny znów wzrosną. Żeby zapłacić za najbardziej elementarne towary czy usługi, trzeba było mieć przy sobie wielkie stosy banknotów. Znaczek na list, na przykład, kosztował 20 mld marek. Ekonomiści nie są zgodni co do przyczyn inflacji. Teoretycy opierający się na ideach Brytyjczyka J. M. Keynesa dowodzą, że istnieją dwa główne rodzaje inflacji: inflacja spowodowana wzrostem kosztów produkcji i inflacja wywołana zwiększeniem się popytu.

Popyt a inflacja

Inflacja pojawia się także, gdy popyt jest większy niż zdolność gospodarki do wytworzenia takiej ilości towarów i usług, by go zaspokoić. Zwiększa się zapotrzebowanie, ilość towaru na rynku nie zmienia się, więc ceny rosną. Może się to zdarzyć, gdy gospodarka osiągnęła próg zdolności wytwórczych: jest pełne zatrudnienie lub brak wolnego kapitału do inwestycji i firmy nie są w stanie zwiększyć produkcji, by pokryć zapotrzebowanie. Monetaryści sądzą, że wysoka inflacja wywołana jest wzrostem podaży pieniądza na rynku. Twierdzą oni, że taka zwyżka (spowodowana na przykład nadmierną emisją pieniądza przez państwo) powoduje pojawienie się u konsumentów nadwyżek finansowych nie mających pokrycia w ilości towaru na rynku. W rezultacie ludzie więcej wydają, co pociąga za sobą wzrost cen. Eksperci nie tylko nie mogą dojść do zgody co do przyczyn inflacji, lecz nie ma wśród nich jednomyślności w kwestii najlepszego sposobu jej kontrolowania. Jeżeli inflację wywołuje nadmierny wzrost ilości pieniądza na rynku, można ją redukować, ustalając podaż pieniądza na pewnym bezpiecznym poziomie, którego nie wolno przekroczyć. Zwolennicy teorii Keynesa twierdzą, że ilość pieniędzy w obiegu trudno jest kontrolować i łatwiej panować nad inflacją wpływając na wielkość popytu. Można to osiągnąć poprzez odpowiednie zwiększanie lub zmniejszanie wydatków państwa w sektorze publicznym.

Deflacja

Deflacja jest zazwyczaj związana z bezrobociem i spadkiem produkcji. Wywoływać ją może polityka gospodarcza rządu – na przykład działania podjęte w celu zwalczania inflacji lub wzmocnienia wartości waluty narodowej wobec obcych – podniesienie podatków czy stóp procentowych, zmniejszających ilość pieniądza na rynku. Deflacja może mieć skutki pozytywne i negatywne. Niektórzy ekonomiści twierdzą, że gospodarka światowa wytwarza zbyt dużo towarów i usług w stosunku do istniejącego popytu. Uważają oni, że doprowadzi to do deflacji światowej. Konsumenci skorzystaliby na spadku cen, ale przedsiębiorstwom coraz trudniej byłoby generować zyski. Mogłaby wytworzyć się wtedy trudna do opanowania spirala spadku cen i wzrostu stóp procentowych, której efektem byłyby bankructwa kolejnych firm i rosnące bezrobocie. Mimo niskich cen wielu ludzi nie byłoby stać na kupno podstawowych towarów, gdyż straciliby źródło dochodów.

Model doskonalej konkurencji

Istnieje wiele stopni konkurencji; krańcowo mamy do czynienia z konkurencją doskonałą. Model konkurencji doskonałej zakłada, że na rynku działa wielu kupujących i sprzedających oraz duża liczba małych przedsiębiorstw, z których żadne nie może mieć wpływu na ceny oferowanych towarów i usług. Po drugie, przyjmuje się, że wszyscy producenci wytwarzają dobra homogeniczne, czyli odpowiadające tym samym standardom jakościowym i nie różniące się od dóbr tej samej branży produkowanych przez innych producentów. Przykładowo na rynku ziemniaków wszystkie uprawiane przez indywidualnych rolników ziemniaki będą się odznaczały tą samą jakością i wyglądem, a na rynku samochodowym oferowane do sprzedaży pojazdy będą dokładnie takie same. Po trzecie, producenci mają pełną swobodę wejścia i wycofania się z rynku, co oznacza, że nowe firmy bez trudu mogą rozpocząć produkcję i handel w danej branży, podczas gdy istniejące już przedsiębiorstwa mogą rynek opuścić, w ogóle wstrzymując działalność lub całkowicie przestawiając się na produkcję innych towarów lub usług.
Zakłada się, że w warunkach doskonałej konkurencji kupujący i sprzedający dysponują dokładnie taką samą wiedzą na temat produktu, sytuacji na rynku czy technik produkcji. Cechą rynku w warunkach doskonałej konkurencji jest to, że zmiany rozmiarów produkcji nie wpływają na zmianę ceny (tzw. doskonale elastyczna krzywa popytu).

Monopol

Rynek doskonale konkurencyjny odznacza się najwyższym z możliwych poziomem konkurencji. Przeciwieństwem tej sytuacji jest monopol. W przypadku monopolu jeden producent lub firma jest dostawcą całej produkcji przemysłowej w danym zakresie. Sprzedawca wówczas ma całkowitą kontrolę nad cenami panującymi na rynku oraz produkcją i dystrybucją danego towaru. Rynek monopolistyczny charakteryzuje zatem najniższy z możliwych poziom konkurencji, a właściwie całkowity jej brak.Rynek czysto monopolistyczny także występuje niezwykle rzadko. Przykładem jest firma De Beers z Republiki Południowej Afryki, która przez 50 lat była jedynym dostawcą diamentów na rynek światowy. Ponieważ nie było konkurencji ze strony innych dostawców, firma ta mogła ustalać ceny diamentów według własnego uznania.
Monopoliści nie muszą konkurować z innymi firmami, stosują natomiast strategie działania, które pozwalają im na zachowanie monopolu. Utrzymaniu pozycji monopolisty na rynku sprzyja brak możliwości wejścia na rynek innych, konkurencyjnych firm. Wyłączne prawo do wydobycia surowca było istotną barierą i umożliwiło firmie De Beers monopolizację rynku diamentów na tak długi okres. Prawa autorskie, które stanowią ochronę praw autorów wynalazków i to zarówno zupełnie nowych produktów, jak i nowego wzoru towarów już znanych oraz praw autorów utworów literackich i muzycznych również zapewniają pozycję monopolisty.


Szukaj
Ankieta fundusze

    Jakie fundusze inwestycyjne posiadasz?

    • AGIO
    • Bgż
    • Legg Mason
    • Investor
    • QUERCUS

    Zobacz wyniki

Dotacje z Urzędu Pracy
Najnowsze komentarze
Ekonomia WWW dotacja z up zatrudniamy niepelnosprawnych poradniki dla biznesmenow niezbyt dobry biznes gospodarka wolno rynkowa a centralnie sterowana l 2 main nowosci nielegalna sprzedaz jaj czyli szara strefa malego biznesu stosunek ekonomiczny miast przemyslowych a handlowo uslugowych obowiazki we wlasnym biznesie kult miecza w japonii metal w europie l 3 main nowosci l 2 kultura celtycka zelazo w polsce ziemski klimat sezonowe wahania jak sfinansowac kupno samochodu l 4 main nowosci l 3 co robic aby pomnozyc wlasne oszczednosci ekonomia pozwala rozwijac sie biznesowi i finansom w co warto inwestowac pieniadze pieniadze zarabianie w sieci l 5 main nowosci l 4 determinanty podazy elastycznosc cenowa popytu ekonomiczne walory szarej strefy wlasciwy kierunek wielki biznes l 6 main nowosci l 5 rynek nieruchomosci napedzaja kredyty bankowe polska ksiazka techniczna okreslenie inzynier pierwsze zwiastuny kapitalizmu angielskie kopalnie l 7 main nowosci l 6 zmiany w strukturze grupy strategiczne a sila przetargowa potrzebujesz szybkich pieniedzy nauka w trybie ciaglym pozyczki pozabankowe l 8 main nowosci l 7 przewaga wielkiej brytanii banki kredyt hipoteczny kredyt pod hipoteke kredyt mieszkaniowy l 9 main nowosci l 8 dlug publiczny wielkiej brytanii pomoc od panstwa umiejetne prowadzenie finansow profesjonalne projektowanie stron dlaczego w naszym kraju jest relatywnie wysokie bezrobocie l 10 main nowosci l 9 nowoczesna gospodarka szybkie wzbogacenie sie placenie alimentow rownowazenie platnosci deficyt handlowy polski l 11 main nowosci l 10 obsluga deficytu co zawiera zyciorys doswiadczenie zawodowe umiejetnosci referencje l 12 main nowosci l 11 list motywacyjny oczekiwania pracodawcy jak powstaje dlug problemy zwiazane ze splata gospodarka na rozdrozu l 13 main nowosci l 12 umorzenie dlugow wczesna edukacja cechy rozdzial srodkow za i przeciw l 14 main nowosci l 13 oligopol dobro publiczne szkodliwosc spoleczna funkcje rzadu efekty negatywne l 15 main nowosci l 14 hiperinflacja popyt a inflacja deflacja model doskonalej konkurencji monopol l 16 main nowosci l 15 monopole naturalne konkurencja niedoskonala oligopole kartele konkurencja i wydajnosc l 17 main nowosci l 16 obustronne korzysci podaz zmienne czynniki dobra substytucyjne podaz i koszty l 18 main nowosci l 17 podaz i czas przypadek chleba ustawodawstwo co to jest niepelnosprawnosc dyskryminacja l 19 main nowosci l 18 w praktyce ogloszenie prasowe przygotowanie do rozmowy istotne szczegoly w trakcie rozmowy l 20 main nowosci l 19 rozmowy panelowe rozmowy rozlozone w czasie lowcy glow ustalanie wysokosci stop zmiany stop procentowych main nowosci l 20